Δεκαεννέα μήνες μετά τον τερματισμό της σύμβασης για το έργο της ανάπτυξης του λιμανιού και της μαρίνας Λάρνακας, ο CEOτης ProsperityGroup– μέτοχος και οραματιστής του έργου Πάνος Αλεξάνδρου, επανέρχεται δημόσια, ζητώντας πολιτική βούληση, θεσμικό ρεαλισμό και άμεση επανεκκίνηση ενός έργου που –όπως υποστηρίζει– δεν αφορά μόνο τη Λάρνακα, αλλά το αναπτυξιακό αποτύπωμα ολόκληρης της Κύπρου.
Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, μιλά για τη «χαμένη ευκαιρία» του τερματισμού, τη δυνατότητα αναβίωσης της υφιστάμενης σύμβασης χωρίς αλλαγές, τα πραγματικά δεδομένα γύρω από τις καθυστερήσεις και τον σχεδιασμό, αλλά και για το διακύβευμα της επόμενης ημέρας: θέσεις εργασίας, υποδομές, δημόσιο συμφέρον και το ερώτημα αν η Κύπρος μπορεί –και θέλει– να στηρίξει μεγάλα εθνικά έργα μέχρι τέλους.
– Δεκαεννέα μήνες μετά, και ακόμη αγωνίζεστε για την πραγματοποίηση αυτού του Οράματος. Γιατί τόση επιμονή;
Έχω μάθει στην ζωή μου να αγωνίζομαι για τα συμφέροντα της πατρίδας μου, να μην τα βάζω κάτω εύκολα και να προσπαθώ να πραγματοποιώ τις ιδέες και τα οράματα μου. Θεωρώ ότι η μη εκτέλεση του έργου αυτού είναι μια τεράστια και άδικη καταδίκη τόσο για την πόλη και τους κάτοικους της Λάρνακας, αλλά και για ολόκληρη την Κύπρο. Όχι μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά, αφού αυτό το έργο πολύ σωστά είχε αναγνωριστεί, χαιρετιστεί, ελεγχτεί και στηριχτεί από όλες τις κυβερνητικές και τοπικές υπηρεσίες αλλά και οργανισμούς όπως το ΕΒΕΛ, ΚΕΒΕ, Πολεοδομία, Δήμος Λάρνακας, Υπουργείο Οικονομικών, Υπουργείο Μεταφορών, αλλά και από απλούς πολίτες της Λάρνακας, οι οποίοι συμβάλανε στο να φτάσει το έργο μέχρι το σημείο που βρισκόταν κατά τον τερματισμό του. Για αυτό το λόγο, πιστεύω ότι και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη, το Κράτος και η ανάδοχος εταιρεία, οφείλουμε και έχουμε υποχρέωση, να κάνουμε ότι μπορούμε ούτως ώστε να φέρουμε εις πέρας, δηλαδή να πραγματοποιήσουμε το έργο και να το παραδώσουμε στην Λάρνακα μαζί με όλες τις κοινόχρηστες υποδομές που με τόσο καλή διάθεση, υπομονή, σκληρή δουλειά και χιλιάδες ώρες εργασίας σχεδιάσαμε, αδειοδοτήσαμε και ξεκινήσαμε να υλοποιούμε. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι αυτό το έργο είχε περάσει και από μία απαιτητική και απαιτούμενη δημόσια διαβούλευση αρκετών μηνών πριν την έγκρισή του, κάτι που αποδεικνύει τον σωστό σχεδιασμό του και την σωστή και μελετημένη δουλειά που έγινε.
– Ποια είναι η θέση σας σήμερα και τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει;
Η δική μου θέση και πρόταση η οποία είναι αποτέλεσμα σοβαρότατης διεθνούς νομικής μελέτης και την οποία έχω ήδη γνωστοποιήσει στον αρμόδιο υπουργό αλλά και στις αρχές της Λάρνακας, είναι ότι πρέπει και μπορεί να γίνειαναβίωση της υφιστάμενης συμφωνίας. Φυσικά αυτό προϋποθέτει πραγματικό ενδιαφέρον για την υλοποίηση του έργου και την ανάλογη πολιτική βούληση από την κυβέρνηση. Εάν και εφόσον μας ενδιαφέρει όλους πραγματικά, όπως ενδιαφέρει και εμένα σαν Κύπριο επιχειρηματία το συμφέρον και η πρόοδος αυτού του τόπου, και εάν πραγματικά θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας την δυνατότητα να μπορούν να βρουν δουλειές και να δουλέψουν στην Λάρνακα, αλλά και στην Κύπρο, και εάν πραγματικά η προτεραιότητα της κυβέρνησης μας είναι η εξυπηρέτηση του Δημόσιου Συμφέροντος και πιστεύουμε στο «Πρώτα η Κύπρος», δεν έχουμε παρά να δώσουμε μια ευκαιρία στην συνέχιση του έργου. Η πρόταση μας είναι να καθίσουμε σε ένα τραπέζι με τους αρμοδίους συμβούλους, ούτως ώστε να έχω την ευκαιρία να δεσμευτώ στις υποσχέσεις μου και να καθησυχάσω τις οποιεσδήποτε ανησυχίες της κυβέρνησης που προέκυψαν μετά τον τερματισμό της συμφωνίας. Έτσι θα επιτύχουμε την αναβίωση της σύμβασης και να προχωρήσουμε το έργο από το σημείο που σταμάτησε.
Δεν υπάρχει χρόνος για παιχνίδια αλλά ούτε και για εγωισμούς. Στο τέλος της ημέρας, θα κριθούμε από τους συνανθρώπους μας, τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας για το έργο που πράξαμε, και αφήσαμε πίσω μας. Τώρα είναι η στιγμή που πρέπει πραγματικά να αποδείξουμε όλοι, ότι μπορούμε και ότι έχουμε την δυνατότητα και την βούληση να βοηθήσουμε στην ανάπτυξη της Λάρνακας και την Κύπρου μας όπως πρέπει και οφείλουμε.
– Τι έχει αλλάξει ουσιαστικά σήμερα ώστε να θεωρείτε ότι το έργο μπορεί πλέον να υλοποιηθεί;
Το έργο ήταν πάντα σε τροχιά υλοποίησης και ποτέ δεν αμφισβητήθηκε η υλοποίηση του. Η λανθασμένη ιδέα της μη υλοποίησης του, προέκυψε μετά τον τερματισμό της σύμβασης που έγινε για άλλους τεχνικούς λόγους. Ένα από τα σημεία που καθιστά δυνατή την αναβίωση του συμβολαίου παραχώρησης είναι το γεγονός ότι δεν χρειάζεται, αλλά ούτε και ζητώ, να αλλάξει οτιδήποτε από την υφιστάμενη σύμβαση, για να συνεχιστεί από εκεί που διακόπηκε. Γι’ αυτό τον λόγο, έχω ξεκαθαρίσει στο αρμόδιο Υπουργείο, ότι είμαι στην θέση, εάν και αυτοί επιθυμούν την αναβίωση της μεταξύ μας σύμβασης, να συμφωνήσουμε σε ένα λογικό χρονοδιάγραμμα, 1-2 μηνών για παράδειγμα, να εκδώσω τις απαραίτητες εγγυητικές συνεχίζοντας το έργο βάσει ενός νέου συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
Με αυτό τον τρόπο δεσμεύομαι προσωπικά μέσω τραπεζικών εγγυητικών εκατομμυρίων προς το Κράτος, για την άμεση έναρξη και την σωστή εκτέλεση των έργων υποδομών όπως αυτά έχουν παρουσιαστεί προς τον κοινό και έχουν αδειοδοτηθεί από τις αρμόδιες αρχές του Κράτους.
– Σε ποιο στάδιο βρισκόταν το έργο κατά τον τερματισμό του; Υπήρχαν πραγματικά μεγάλες καθυστερήσεις;
Μόλις πριν από τον τερματισμό, ένα περίπου μήνα προηγουμένως (Μάρτιο του 2024), το έργο έλαβε την απαραίτητη άδεια για τα κυρίως έργα υποδομών. Δηλαδή τον κύριο δρόμο τεσσάρων λωρίδων που θα συνδέσει την είσοδο της Μαρίνας Λάρνακας με την είσοδο του Λιμανιού Λάρνακας, όλων των πεζοδρομίων του έργου αλλά και των απαραίτητων υποδομών αποχέτευσης, ηλεκτροδότησης, ύδρευσης κλπ, ενώ είχαμε καταθέσει και όλα τα σχέδια για τις απαραίτητες αιτήσεις, για όλα τα κτήρια της πρώτης φάσης του έργου όπως το Yacht Club, το κτήριο επιβατών του Λιμανιού Λάρνακας και το νέο κτήριο γραφείων του Λιμανιού Λάρνακας. Επίσης ήμασταν σε προχωρημένο στάδιο σε ότι αφορούσε τον σχεδιασμό του νέου βραχίονα της Μαρίνας Λάρνακας αλλά και έναν νέο βραχίονα εντός του λιμανιού. Παράλληλα και ενώ αναμέναμε τις απαραίτητες άδειες, είχαμε προχωρήσει σε κατασκευαστικό διαγωνισμό για την αποφυγή οποιονδήποτε καθυστερήσεων.
Αξίζει να σημειώσω εδώ ότι ο όλος σχεδιασμός του έργου είχε αρχίσει ένα περίπου χρόνο πριν ακόμα γίνει η κατακύρωση του έργου στην κοινοπραξία που μετέπειτα εξελίχθηκε στην Ανάδοχο εταιρεία, δηλαδή αρχές του 2019, εφόσον έπρεπε να εγκριθεί ο αρχικός σχεδιασμός του πριν την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου, και για τον σκοπό αυτό έπρεπε να συμφωνήσουν όλες οι αρμόδιες αρχές και υπηρεσίες που θα χρησιμοποιούν μελλοντικά αυτά τα κτήρια. Άρα δεν είναι απλά ένας σχεδιασμός και κατάθεση μιας αίτησης. Μιλάμε για μια περίοδο 5 περίπου χρόνων για μελέτες, σχεδιασμό και αδειοδότηση, εργασίες που θα πρέπει να γίνουν ξανά, εάν και εφόσον το κράτος καταλήξει με κάποιο άλλον επενδυτή, μετά την διεξαγωγή νέου διαγωνισμού. Είναι και αυτός ένας από τους κύριους λόγους, εννοώντας τις χρονοβόρες διαδικασίες, που πιστεύω ακράδαντα ότι εάν δεν προχωρήσουμε με την αναβίωση της σύμβασης παραχώρησης δεν πρόκειται να δει η Λάρνακα ποτέ αυτό το έργο να πραγματοποιείται.
Αντιθέτως, εάν και το κράτος επιθυμεί την αναβίωση του συμβολαίου παραχώρησης, αυτό σημαίνει ότι αποφεύγονται άμεσα οποιεσδήποτε άλλες καθυστερήσεις, το ρίσκο της αβεβαιότητας, τα επιπρόσθετα έξοδα που θα επιβαρύνουν τα δημόσια ταμεία αλλά και ο κίνδυνος να μην υπάρξει άλλος ενδιαφερόμενος, με αποτέλεσμα το έργο να μείνει για πάντα στο ράφι και να χάσει η Λάρνακα την μεγάλη ευκαιρία της σωστής ανάπτυξης.
– Μετά από τον τερματισμό του έργου έχουμε ακούσει σκέψεις και εισηγήσεις για ίσως λάθος σχεδιασμό ή παραλείψεις ή και για ανάγκη νέων μελετών. Ποια λάθη αναγνωρίζετε ότι έγιναν κατά τον σχεδιασμό του έργου αυτού;
Δεν θεωρώ ότι έγιναν σημαντικά λάθη ή παραλήψεις. Απεναντίας, η δουλειά που έγινε, έγινε με πάρα πολλή σοβαρότητα, μετά από πάρα πολλή μελέτη και ανάλυση σκέψεων για αρκετούς μήνες. Λήφθηκαν υπόψη πολλές απόψεις τόσο σε τοπικό επίπεδο αλλά και από εμπειρίες από παρόμοια έργα διεθνώς και έγινε σοβαρή ανάλυση πάρα πολλών προτάσεων για να καταλήξουμε στον σχεδιασμό που παρουσιάσαμε στον κόσμο και ο οποίος έλαβε έγκριση. Από πλευράς σχεδίων και μελετών, για να καταλάβετε την σοβαρότητα της δουλειάς που έγινε, ο σχεδιασμός έγινε από την εταιρεία AECOM, μια τεράστια Αμερικάνικη εταιρεία με παγκόσμια παρουσία, η οποία τα τελευταία 10 και πλέον χρόνια κατατάσσεται κάθε χρόνο σε μια από τις δύο πρώτες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης αρχιτεκτονικών εταιρειών στην κατηγορία «Masterplan Designs» με πολλά από τα έργα τα οποία έχει σχεδιάσει και έχουν υλοποιηθεί να περιλαμβάνουν μαρίνες, λιμάνια, ξενοδοχεία, κατοικίες, συνεδριακά κέντρα, τεράστιους χώρους αναψυχής και ολυμπιακά πάρκα.
Η οικονομική μελέτη του όλου έργου, η οποία έχει μελετηθεί σε λεπτομέρεια και έλαβε έγκριση από το υπουργείο οικονομικών και τα διάφορα τμήματα του, όπως και τους εξωτερικούς τους συμβούλους, έγινε από τον παγκόσμιας φήμης οίκο KPMG. Η μελέτη βιωσιμότητας του όλου έργου η οποία και αυτή έλαβε έγκριση από το αρμόδιο Υπουργείο, έγινε από τον εξίσου παγκόσμιας φήμης οίκο Deloitte. Οπόταν δεν θεωρώ ότι μπορεί κάποιος με ευκολία να αμφισβητήσει τον σχεδιασμό ή τις μελέτες και την δουλειά που έγινε εκτός και εάν κάποιος πιστεύει ότι πολλές από τις αρμόδιες αρχές του κράτους αλλά και οι πιο πάνω παγκόσμιας φήμης οίκοι μελετών έκαναν όλοι λάθος.
Όσον αφορά νέες μελέτες, θεωρώ ότι σε μια μακροχρόνια σύμβαση κράτους με ιδιώτες και εφόσον και οι δύο πλευρές έχουν συμφέρον να πάει όσο καλύτερα μπορεί το έργο και η συνεργασία τους, και γνωρίζοντας ότι πάντα θα υπάρχουν μεταβλητά και απρόβλεπτα δεδομένα στις διάφορες περιοχές και αγορές, είναι ορθό και απαιτείται να γίνονται μελέτες και ανάλυση των παραγόντων κατά κάποιες δεδομένες στιγμές και αναπροσαρμογή των δεδομένων και χρονοδιαγραμμάτων προς όφελος του έργου αλλά και κατά συνέπεια του δημόσιου συμφέροντος. Αυτό είναι κάτι το οποίο είχε προβλεφθεί κατά την διαδικασία σύστασης της εν λόγω σύμβασης και είναι κάτι το οποίο το συγκεκριμένο συμβόλαιο προνοεί.
– Θεωρείτε ότι ζημιώθηκε το κράτος ή ο Δήμος Λάρνακας και με ποιον τρόπο από τον τερματισμό αυτού του έργου;
Σίγουρα έχουν ζημιωθεί ο Δήμος Λάρνακας και το Κράτος αλλά και πολλά από τα εμπλεκόμενα μέρη τα οποία εργάζονταν για την υλοποίηση αυτού του έργου. Εκτός από τις σημαντικές οικονομικά επιπτώσεις που πολύ πιθανόν να επιφέρει αυτός ο τερματισμός σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, είτε απευθείας λόγω μείωσης εσόδων είτε λόγω αποζημιώσεων που πολύ πιθανόν προκύψουν από ενδεχόμενες μελλοντικές δικαστικές διαδικασίες, το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτός που ζημιώνει καθημερινά είναι ο Δήμος Λάρνακας, το Κράτος και οι Κύπριοι πολίτες, λαμβάνοντας υπόψη ότι μια τέτοια κατάληξη πλήττει σίγουρα πρώτα από όλα το δημόσιο συμφέρον.
Αυτό προκύπτει από την αναπόφευκτη καθυστέρηση στην κατασκευή αναγκαίων υποδομών, από την καθυστέρηση στις επενδύσεις σε τοπικό και Παγκύπριο επίπεδο, εφόσον δεν ήταν λίγες οι εταιρείες που συμβούλευαν και εργάζονταν για την υλοποίηση αυτού του έργου, την ανάγκη για νέες μελέτες και επομένως επιπρόσθετα έξοδα για το κράτος, αλλά και την απώλεια εσόδων από φόρους, ενοίκια και άλλες πληρωμές που θα εισέπραττε το κράτος κατά την διάρκεια της σύμβασης. Επιπρόσθετα μια τεράστια απώλεια που πρέπει όλους να μας απασχολεί είναι η απώλεια πολλών θέσεων εργασίας οι οποίες είχαν είδη δημιουργηθεί αλλά και οι χιλιάδες θέσεις εργασίας που θα δημιουργούνταν κατά την διάρκεια της υλοποίησης του έργου αλλά και μετέπειτα. Θέσεις εργασίας οι οποίες θα βοηθούσαν σημαντικά στην αύξηση του πληθυσμού στην πόλη της Λάρνακας και κατά συνέπεια τον κύκλο εργασιών των καταστημάτων, εστιατορίων, σχολείων, ενοικίασης αυτοκινήτων, παροχή υπηρεσιών, ζήτηση ακινήτων κλπ.
– Πότε και με ποια αποτελέσματα θα κριθεί από τους πολίτες η επιτυχία αυτής της δεύτερης προσπάθειας;
Όπως και την πρώτη φορά πιστεύω ότι οι αλλαγές και τα αποτελέσματα θα είναι άμεσα εμφανή και ευδιάκριτα προς τον κόσμο. Πιστεύω ότι κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι με το που ανέλαβε η ανάδοχος εταιρεία το έργο, η διαφορά στον τρόπο προσέγγισης του κοινού αλλά και ο τρόπος παροχής υπηρεσιών εντός της Μαρίνας και του Λιμανιού δεν είχε αλλάξει δραματικά. Εκτός από της εκδηλώσεις που γίνονταν στην Μαρίνα συχνά, να σας υπενθυμίσω απλά, ότι τόσο το Λιμάνι αλλά και η Μαρίνα πρόσφεραν υπηρεσίες 24 ώρες την ημέρα 365 μέρες τον χρόνο και λειτουργούσαν πλέων βάση ηλεκτρονικών προγραμμάτων και με νέα εγχειρίδια λειτουργίας για όλες ανεξάρτητα της εργασίες. Η Μαρίνα Λάρνακας άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες της προς το κοινό αμέσως μετά που ανάλαβε η “Ανάδοχος την εξολοκλήρου διαχείριση των δύο χώρων. Είχαμε αναβαθμίσει σημαντικά και άμεσα τόσο το κτήριο γραφείων του Λιμανιού αλλά και της Μαρίνας, καθώς επίσης εγκαταστήσαμε ένα απαραίτητο σύστημα ασφαλείας όπου αν και απαραίτητο, μέχρι τότε ήταν ανύπαρκτο. Επιπρόσθετα, αναβαθμίσαμε σημαντικά όλες τις αποθήκες του Λιμανιού, όπου αυτό ήταν εφικτό, αλλά και την διατηρητέα αποβάθρα της Λάρνακας. Επιχειρηματικά, η κινητικότητα και η αύξηση του κύκλου εργασιών εντός του Λιμανιού ήταν ξεκάθαρα αισθητή εφόσον είχε σχεδόν διπλασιαστεί η επισκεψιμότητα κρουαζιερόπλοιων αλλά και εμπορικών πλοίων, εντός μόνο λίγων μηνών από τότε που αναλάβαμε.
Επιπρόσθετα μια τεράστια απώλεια που πρέπει όλους να μας απασχολεί είναι η απώλεια πολλών θέσεων εργασίας οι οποίες είχαν είδη δημιουργηθεί αλλά και οι χιλιάδες θέσεις εργασίας που θα δημιουργούνταν κατά την διάρκεια της υλοποίησης του έργου αλλά και μετέπειτα.
Όσον αφορά την νέα δυναμική, σκοπός μου είναι όπως εργαστούμε πυρετωδώς μαζί με την ομάδα μου και τους διάφορους συμβούλους μας, ούτως ώστε να μπορέσουμε να αρχίσουμε τις μεγάλες κατασκευαστικές εργασίες υποδομών εντός 10 μηνών από την στιγμή που θα αναλάβουμε εκ νέου το έργο στο Λιμάνι και την Μαρίνα με στόχο να ολοκληρώσουμε τα πρώτα έργα υποδομών μέχρι το 2028 και όλα τα έργα υποδομών συμπεριλαμβανομένης και την ολοκλήρωση της νέας Μαρίνας μέχρι το τέλος του 2029.
Ευελπιστώ και ελπίζω ότι το Κράτος όσο και οι τοπικές αρχές θα λειτουργήσουν σωστά και ευσυνείδητα με γνώμονα το Δημόσιο Συμφέρον ούτως ώστε να μας δοθεί η ευκαιρία να υλοποιήσουμε μαζί αυτό το μεγαλεπήβολο έργο που μόνο καλά μπορεί να επιφέρει στην Λάρνακα αλλά και ολόκληρη την Κύπρο.
