Η πρόεδρος του Δ.Σ. της Οργάνωσης «Αγκαλιά Ελπίδας» για άτομα με Εγκεφαλική Παράλυση και Άλλες Αναπηρίες, Γιούλα Πιτσιάλη, με το άρθρο της, προειδοποιεί για σοβαρή οπισθοδρόμηση στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο για την κοινωνική συμμετοχή και ανεξάρτητη διαβίωση, τονίζοντας ότι η αναπηρία αντιμετωπίζεται εσφαλμένα αποκλειστικά ως ανάγκη φροντίδας, γεγονός που οδηγεί σε περιορισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων και αγνοεί το πραγματικό κόστος διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία.
Με αφορμή την τελική συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας πριν από την κατ’ άρθρον συζήτηση του νομοσχεδίου για την «Κοινωνική Συμμετοχή, Συμπερίληψη και Ανεξάρτητη Διαβίωση», η Οργάνωση «Αγκαλιά Ελπίδας» καταθέτει δημόσια τις σοβαρές της επιφυλάξεις και τις τεκμηριωμένες εισηγήσεις της.
Ο διαχωρισμός του αναπηρικού επιδόματος από το ΕΕΕ αποτελεί αναγκαία μεταρρύθμιση, η οποία ωστόσο δεν υλοποιείται στην πράξη. Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας επιχειρεί να την υλοποιήσει με τρόπο που αλλοιώνει την έννοια της αναπηρίας και περιορίζει θεμελιώδη δικαιώματα. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το επίδομα αναπηρίας μετατρέπεται σε επίδομα φροντίδας και προσωπικής βοήθειας, αγνοώντας πλήρως το πραγματικό κόστος της αναπηρίας.
Η αναπηρία δεν είναι μόνο φροντίδα. Είναι κόστος ζωής, εμπόδια, ανάγκες συμμετοχής, ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια. Αντί όμως να ενισχύει αυτά τα στοιχεία, το νομοσχέδιο οδηγεί σε ένα πλαίσιο ελέγχου επιλογών και περιορισμών της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Κύρια σημεία προβληματισμού είναι τα ακόλουθα:
• Το επίδομα αναπηρίας εξαφανίζεται ως έννοια και αντικαθίσταται από επίδομα φροντίδας, χωρίς αναγνώριση του κόστους αναπηρίας. Συνδέεται με τεκμηρίωση δαπανών χωρίς καμία απολύτως αύξηση, όπως υποσχόταν το υφυπουργείο και όσοι το επεξεργάζονταν
• Η προσωπική βοήθεια και η φροντίδα θεωρούνται ως ενιαίο επίδομα, παρόλο που πρόκειται για διακριτούς όρους και δεν μπορεί να παρέχονται αυθαίρετα από μια υπηρεσία, οδηγώντας μάλιστα σε αποκλεισμό από άλλες υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης (π.χ. του κοινωνικού συνοδού, διερμηνεία).
• Το επίδομα συνδέεται με τεκμηρίωση δαπανών, δημιουργώντας κίνδυνο περικοπών για ανάγκες που δεν μπορούν να αποδειχθούν με τεκμήρια.
• Παρέχεται υπερεξουσία στην αρμόδια αρχή να μειώνει ή να αντικαθιστά το επίδομα με υπηρεσίες, περιορίζοντας την ελευθερία επιλογής του ατόμου και χωρίς καν να του δίνεται η ευκαιρία να δώσει εξηγήσεις.
• Διατηρούνται ηλικιακές διακρίσεις (π.χ. βαριά κινητική αναπηρία 12–65 ετών).
• Επιβάλλονται αδικαιολόγητοι περιορισμοί σε παρόχους υπηρεσιών, όπως ο αποκλεισμός συγγενικών προσώπων μέχρι 4ου βαθμού.
• Η διαδικασία ενστάσεων δεν είναι ανεξάρτητη (εξετάζεται από το ίδιο το Υφυπουργείο) και είναι χρονοβόρα (90 ημέρες).
Η θέση της Οργάνωσής μας είναι ξεκάθαρη: Ζητούμε τον απεγκλωβισμό των ατόμων με αναπηρίες από το ΕΕΕ, που πρέπει να γίνει ξεκάθαρα και με το σωστό τρόπο.
• Το επίδομα διακίνησης δίνεται μόνο σε όσους εργάζονται ή σπουδάζουν, αποκλείοντας άλλες μορφές κοινωνικής συμμετοχής.
• Επιδοτείται η συμμετοχή σε κέντρα ημέρας, αλλά όχι σε άλλες συμπεριληπτικές δραστηριότητες στην κοινότητα.
• Δεν υπάρχει ουσιαστική πρόνοια για ανεξάρτητη διαβίωση εκτός δομών, με αποτέλεσμα άτομα με βαριές αναπηρίες να οδηγούνται σε κλειστές δομές και ιδρυματικές λύσεις.
• Το κόστος υποστηριζόμενης διαβίωσης καλύπτεται για πολύ περιορισμένο αριθμό ατόμων (περίπου 60), ενώ εξαιρούνται κατηγορίες όπως άτομα με οπτική ή κινητική αναπηρία. Όσοι επιλέγουν να ζουν αυτόνομα μένουν χωρίς επαρκή στήριξη.
• Η αξιολόγηση για εξοπλισμό και βοηθήματα συνεχίζει να εξαιρεί τους θεράποντες επαγγελματίες του ΓΕΣΥ που παρακολουθούν τον δικαιούχο, δημιουργώντας καθυστερήσεις, λάθη και αναντιστοιχίες.
• Η επιχορήγηση εξοπλισμού και τροχοκαθισμάτων δεν καλύπτει πλήρως το κόστος, αφήνοντας άτομα χωρίς βασικά μέσα, ενώ το επίδομα αυτοκινήτου παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
• Άτομα ηλικίας άνω των 65 χρόνων οδηγούνται ξανά στο ΕΕΕ, δημιουργώντας φαύλο κύκλο εξάρτησης, ακόμη και όταν πιστοποιημένα έχουν σοβαρή αναπηρία και αυξημένες ανάγκες υποστήριξης.
• Δεν υπάρχει καμία πρόνοια για αύξηση στα επιδόματα των υφιστάμενων δικαιούχων, δηλαδή των ατόμων με τις πιο βαριές μορφές αναπηρίας (π.χ. τετραπληγία, τύφλωση, παραπληγία), τα οποία λαμβάνουν το ίδιο ποσό εδώ και δεκαετίες, παρά τη σημαντική αύξηση του κόστους ζωής.
Η ουσία του προβλήματος
Η ανεπάρκεια των διαθέσιμων πόρων επιχειρείται να καλυφθεί με περιορισμό δικαιωμάτων. Αντί η πολιτεία να ενισχύσει τις παροχές και να αναβαθμίσει τα δικαιώματα,, περιορίζεται η έννοια της αναπηρίας, και επιβάλλεται έλεγχος του ατόμου και η ευθύνη μεταφέρεται στον ίδιο τον δικαιούχο.
Εισηγούμαστε
• Τη διατήρηση του επιδόματος βαριάς κινητικής αναπηρίας και της ειδικής χορηγίας για τυφλούς ως ξεχωριστών επιδομάτων που καλύπτουν μέρος του κόστους αναπηρίας.
• Τον σαφή διαχωρισμό της κατ’ οίκον φροντίδας από την προσωπική οικιακή βοήθεια.
• Την άμεση εξαίρεση του ποσού των €368 από τα εισοδηματικά κριτήρια του ΕΕΕ και τη μεταφορά των €480 του ΕΕΕ στους δικαιούχους που πιστοποιημένα δεν μπορούν να εργαστούν, όπως ισχύει για τα παιδιά.
• Την πλήρη συμμόρφωση των διατάξεων της νέας νομοθεσίας με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.
Καταληκτικά
* Η ανεξάρτητη διαβίωση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς πόρους.
* Τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία δεν μπορούν να περιορίζονται για λόγους εξοικονόμησης πόρων.
* Το επίδομα αναπηρίας δεν είναι φροντίδα.
* Τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται μόνο φροντίδα για να ζουν με αξιοπρέπεια.
* Η προσωπική βοήθεια είναι απαραίτητη και καλύπτεται ξεχωριστά στο άρθρο 19 της Σύμβασης.
* Το κόστος αναπηρίας πρέπει να αναγνωρίζεται και να καλύπτεται στην πράξη.
* Η νομοθεσία αυτή δεν αποτελεί προϊόν ουσιαστικής διαβούλευσης με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία.
* Η φωνή των παιδιών απουσιάζει.
* Η φωνή των τυφλών ατόμων απουσιάζει
* Η φωνή των ατόμων με κινητική αναπηρία απουσιάζει.
* Απουσιάζει πρόνοια για έγκαιρη παιδική παρέμβαση.
* Απουσιάζει πρόνοια για κέντρα βραχείας παραμονής (respite) για την ανακούφιση των φροντιστών.
Απουσιάζουν πολλά.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι, με το παρόν νομοσχέδιο, δεν καλύπτονται οποιαδήποτε κενά, αλλά αφαιρούνται και υφιστάμενα δικαιώματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
