Μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνοδευόμενη από φωτογραφικό υλικό, άνοιξε μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια του Μόλου της Λεμεσού και αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους δημόσιους χώρους στην Κύπρο.
Αφορμή στάθηκε η παρουσία αλλοδαπών εργαζομένων, οι οποίοι επιλέγουν να απλώσουν τα πράγματά τους στο γρασίδι και να ξεκουραστούν, ιδιαίτερα τις Κυριακές, απολαμβάνοντας λίγες ώρες χαλάρωσης. Το σημείο που προκάλεσε αντιδράσεις είναι ότι στον συγκεκριμένο χώρο υπάρχουν πινακίδες που απαγορεύουν το κάθισμα στο γρασίδι. Ο χρήστης που δημοσίευσε τις φωτογραφίες σχολίασε επικριτικά την παρουσία τους, εκφράζοντας παράλληλα τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι ο Δήμος Λεμεσού δεν φαίνεται να παρεμβαίνει για την εφαρμογή της απαγόρευσης.
Η ανάρτηση δεν άργησε να προκαλέσει ποικίλα σχόλια. Αρκετοί πολίτες επέκριναν τη στάση του χρήστη, κάνοντας λόγο για ρατσιστική αντιμετώπιση και επισημαίνοντας ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται στο γρασίδι δεν κάνουν κάτι κακό, αλλά προσπαθούν να περάσουν λίγες ώρες ξεκούρασης σε έναν δημόσιο χώρο. Στα σχόλια διατυπώθηκε, μάλιστα, η άποψη ότι πρόκειται για εργαζομένους που βρίσκονται καθημερινά στο πλευρό όσων χρειάζονται βοήθεια και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην κυπριακή κοινωνία.
Υπήρξαν, ωστόσο, και διαφορετικές τοποθετήσεις. Ορισμένοι έθεσαν ζήτημα διαχείρισης του χώρου, υποστηρίζοντας ότι ο Δήμος θα πρέπει να επιληφθεί της κατάστασης, καθώς, όπως ανέφεραν, η εικόνα που παρουσιάζεται στον συγκεκριμένο χώρο δημιουργεί δυσκολίες στην άνετη χρήση του από άλλους πολίτες. Έτσι, η συζήτηση δεν περιορίστηκε μόνο στην παρουσία των αλλοδαπών εργαζομένων, αλλά επεκτάθηκε και στην ανάγκη να υπάρχουν σαφείς κανόνες που να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει, γιατί υπάρχουν απαγορευτικές πινακίδες στο γρασίδι ενός δημόσιου χώρου και ποιος είναι ο σκοπός τους;
Σε αρκετές πόλεις του εξωτερικού, τα μεγάλα πάρκα διαθέτουν εκτάσεις γρασιδιού που χρησιμοποιούνται καθημερινά για πικνίκ, ξεκούραση, παιχνίδι και χαλάρωση. Στη Νέα Υόρκη, για παράδειγμα, στο Central Park, οι επισκέπτες μπορούν να καθίσουν ή να ξαπλώσουν στο γρασίδι, με εξαίρεση τις περιοχές που κλείνουν προσωρινά για συντήρηση ή προστασία. Αντίστοιχα, σε πολλά πάρκα του Λονδίνου, το γρασίδι αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής των πολιτών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κανόνες ή περιορισμοί σε συγκεκριμένα σημεία.
Ασφαλώς, δεν είναι κάθε πράσινη έκταση κατάλληλη για ελεύθερη χρήση. Μπορεί να υπάρχουν λόγοι προστασίας του εδάφους, συντήρησης ή ειδικού σχεδιασμού που να δικαιολογούν την απαγόρευση. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, θα πρέπει να εξηγείται με σαφήνεια γιατί επιβάλλεται ο περιορισμός και αν αφορά ολόκληρο τον χώρο ή μόνο συγκεκριμένα τμήματά του. Στην Κύπρο, όπου οι δημόσιοι χώροι πρασίνου είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την καθημερινότητα των πολιτών, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ένας χώρος μπορεί να είναι όμορφος και περιποιημένος, αλλά η αξία του δεν περιορίζεται στην εικόνα του. Έχει σημασία και το κατά πόσο προσφέρει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να συναντηθούν, να ξεκουραστούν και να απολαύσουν τον ελεύθερο χρόνο τους.
Στην περίπτωση του Μόλου της Λεμεσού, θα ήταν χρήσιμο ο Δήμος να διευκρινίσει για ποιον λόγο έχουν τοποθετηθεί οι συγκεκριμένες πινακίδες, αν η απαγόρευση είναι απαραίτητη για την προστασία του χώρου και πώς εφαρμόζονται οι σχετικοί κανόνες στην πράξη.
Γιατί, τελικά, η συζήτηση δεν θα έπρεπε να περιστρέφεται γύρω από την καταγωγή όσων κάθονται στο γρασίδι, αλλά γύρω από τη χρήση ενός δημόσιου χώρου, τους κανόνες που τον διέπουν και το δικαίωμα όλων να τον απολαμβάνουν με σεβασμό. Αν το γρασίδι δεν προορίζεται για να καθίσει κάποιος, τότε για ποιον λόγο υπάρχει εκεί; Και αν ο χώρος δεν προορίζεται για χαλάρωση, μήπως χρειάζεται να επανεξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται και αξιοποιούνται οι δημόσιοι χώροι;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
