Ανάμεσα στα βουνά της επαρχίας Λεμεσού, σε μια περιοχή όπου η φύση και η ιστορία συνυπάρχουν σχεδόν ανέγγιχτες, η Γεροβάσα-Τρόζενα παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ιδιαίτερα εγκαταλελειμμένα χωριά της Κύπρου. Ένας τόπος ξεχασμένος από τον χρόνο, με πέτρινα σπίτια μισογκρεμισμένα, έρημα σοκάκια και μια σιωπή που δύσκολα συναντά κανείς αλλού.
Οι δύο οικισμοί ερημώθηκαν μετά τις δικοινοτικές ταραχές του 1963-1964, όταν οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοί τους εγκατέλειψαν την περιοχή. Από τότε, η Γεροβάσα-Τρόζενα έμεινε σχεδόν ανέπαφη, διατηρώντας τον αυθεντικό χαρακτήρα της κυπριακής υπαίθρου. Η περιοχή έγινε τα τελευταία χρόνια αγαπημένος προορισμός για φυσιολάτρες, πεζοπόρους και φωτογράφους, με την παλιά πέτρινη γέφυρα της Τρόζενας να αποτελεί σημείο αναφοράς.
Φωτογραφία: Γιώργος Παπακωνσταντίνου
Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, το χωριό βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, αυτή τη φορά λόγω μεγάλης επένδυσης από εταιρεία ισραηλινών συμφερόντων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές, η εταιρεία προχώρησε στην αγορά σημαντικού αριθμού ιδιωτικών ακινήτων και εκτάσεων μέσα στον εγκαταλελειμμένο οικισμό, αποκτώντας περίπου το 70%-80% των παλιών κατοικιών της περιοχής.
Η σχεδιαζόμενη ανάπτυξη στην περιοχή περιλαμβάνει αναπαλαίωση παραδοσιακών κατοικιών, τη δημιουργία περίπου 60 κατοικιών, οινοποιείο, χώρο τύπου glamping και αγροτουριστικές εγκαταστάσεις, καθώς και μικρή φάρμα με ζώα.
Την ίδια ώρα, οι τοπικές αρχές διευκρινίζουν ότι δεν ισχύουν οι αναφορές περί απαγόρευσης πρόσβασης στο χωριό, ύπαρξης ιδιωτικής φύλαξης ή κλεισίματος της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου για το κοινό. Όπως επισημαίνεται, δεν πρόκειται για αγορά ολόκληρου του χωριού με νομική έννοια, αλλά για απόκτηση σημαντικού αριθμού ιδιωτικών ακινήτων και εκτάσεων εντός της εγκαταλελειμμένης κοινότητας. Το ζήτημα έχει ήδη ανοίξει συζήτηση γύρω από το μέλλον της περιοχής, με αντικρουόμενες απόψεις για το αν πρόκειται για αναζωογόνηση της υπαίθρου ή για αλλοίωση του χαρακτήρα της.
Φωτογραφίες: Γεωργία Αλέκου-Εξωκλήσι Αγίου Γεωργίου- Τρόζενα φωτογραφίες 2021
Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε έντονη συζήτηση, καθώς σε αρκετές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγινε λόγος για «πώληση ολόκληρου του χωριού». Ωστόσο, αυτό που φαίνεται να ισχύει είναι πως αγοράστηκαν ιδιωτικές περιουσίες από νόμιμους ιδιοκτήτες και όχι η κοινότητα στο σύνολό της.
Στο εγκαταλελειμμένο χωριό Τρόζενα, εκεί όπου η φύση έχει πάρει ξανά τον απόλυτο έλεγχο, το τοπίο κρύβει ένα από τα πιο εντυπωσιακά — αλλά και άγνωστα — φαινόμενα της κυπριακής υπαίθρου. Βίντεο-Κωνσταντία Αχιλλέως
Παρά τις διαβεβαιώσεις, δεν λείπουν και οι προβληματισμοί. Μερίδα πολιτών εκφράζουν ανησυχίες για το κατά πόσο μια τόσο μεγάλη ανάπτυξη μπορεί να επηρεάσει την αυθεντικότητα του τοπίου και να αλλάξει τον χαρακτήρα μιας περιοχής που για δεκαετίες παρέμενε σχεδόν ανέγγιχτη.
Ο πληθυσμός της Γεροβάσας-Τρόζενας υπήρξε ιστορικά μικρός, με έντονες αυξομειώσεις μέσα στον χρόνο, αντικατοπτρίζοντας τις ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις της Κύπρου. Στα τέλη του 19ου αιώνα, το χωριό καταγράφει 78 κατοίκους το 1881 και 58 το 1891, με μικρές διακυμάνσεις στις επόμενες δεκαετίες (69 το 1901 και 41 το 1911). Το 1921 ο πληθυσμός ανέρχεται στους 58 κατοίκους, όλοι Τουρκοκύπριοι, ενώ το 1931 καταγράφονται 64 κάτοικοι, εκ των οποίων 62 Τουρκοκύπριοι και 2 Ελληνοκύπριοι.
Η μεγαλύτερη πληθυσμιακή αύξηση σημειώνεται το 1946, όταν ο αριθμός φτάνει τους 133 κατοίκους (87 Τουρκοκύπριοι και 46 Ελληνοκύπριοι), ενώ το 1960 καταγράφονται 106 κάτοικοι, με 83 Τουρκοκύπριους και 23 Ελληνοκύπριους.
Μετά τις δικοινοτικές εντάσεις και τις μετακινήσεις πληθυσμών, ο αριθμός μειώνεται ραγδαία. Το 1973 απομένουν μόλις 13 Ελληνοκύπριοι κάτοικοι, ενώ στη συνέχεια το χωριό αρχίζει να ερημώνει σταδιακά: 7 κάτοικοι το 1976, 5 το 1982 και 3 το 1992. Από το 2001 και έπειτα δεν καταγράφεται μόνιμος πληθυσμός, ενώ στις απογραφές του 2011 και του 2021 η Γεροβάσα-Τρόζενα εμφανίζεται πλέον χωρίς κατοίκους, επιβεβαιώνοντας τον χαρακτήρα της ως πλήρως εγκαταλελειμμένη κοινότητα.
Η Γεροβάσα-Τρόζενα δεν είναι απλώς ένα εγκαταλελειμμένο χωριό. Είναι ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου. Και σήμερα, μετά από χρόνια σιωπής και εγκατάλειψης, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο που ήδη προκαλεί συζητήσεις και αντιδράσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
