Η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας γιορτάζεται ετησίως στις 9 Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού, του εθνικού ποιητή της Ελλάδας.
Η Παγκόσμια ημέρα θεσμοθετήθηκε το 2017, με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Παιδείας της Ελλάδας. H πρωτοβουλία για την καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης στην Ελληνική γλώσσα ξεκίνησε το 2014 από έμπνευση του καθηγητή Γιάννη Κορίνθιου, τότε Προέδρου της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων της Ιταλίας. Πρωτοστάτησαν στην κινητοποίηση για την καθιέρωση της ημέρας τα κλασικά λύκεια και η Ελληνική Κοινότητα της Νάπολης και Καμπανίας.
Αρχικά υπήρξε ένα σχέδιο νόμου με τίτλο “Καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνοφωνίας και Ελληνικού Πολιτισμού” με προτεινόμενη μέρα την 20η Μαΐου, ημέρα γέννησης του Σωκράτη. Τελικά επελέγη η σημερινή μέρα, η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του Διονυσίου Σολωμού (1798-1857) με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ της 24ης Απριλίου 2017, αρ. 1384) και με τίτλο “Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας“. Για τον εορτασμό της ημέρας, λαμβάνουν χώρα εκδηλώσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και πανεπιστημιακά τμήματα ελληνικής γλώσσας σε όλο το κόσμο.
Οι εκδόσεις Διόπτρα γιορτάζει τη Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας ξεχωρίζοντας σπάνιες λέξεις από το έργο ενός ανθρώπου που παθιάστηκε με την ελληνική γλώσσα, ως ελάχιστο φόρο τιμής. Σήμερα γιορτάζουμε τη γλώσσα με την οποία επικοινωνούμε, τη γλώσσα των ομηρικών επών, τη γλώσσα της Καινής Διαθήκης, τη γλώσσα στην οποία γράφτηκαν θεμελιώδη επιστημονικά και φιλοσοφικά έργα. Όλες οι γλώσσες του κόσμου είναι πανέμορφες και, αν δεν υπήρχαν αυτές και το μπόλιασμα που γίνεται μεταξύ τους, δεν θα υπήρχε κι ο πολιτισμός μας όπως τον ξέρουμε.
Ο Καζαντζάκης ένιωθε ότι κάθε λέξη περικλείει έντονη ζωή και ότι κάθε λέξη που χάνεται σε μια γωνιά της χώρας –υποτιμημένη από τις εφημερίδες, το ραδιόφωνο και τις νεότερες γενιές που δεν τη χρειάζονταν– είναι μια απώλεια που ισοδυναμεί με τον θάνατο ενός ανθρώπου.
Θεωρούσε ότι είναι χρέος των πνευματικών ανθρώπων να κρατήσουν ζωντανές τις λέξεις καταξιώνοντάς τες σε ένα κείμενο. Χωρίς παραπάνω λόγια, παραθέτουμε 10 λέξεις που ίσως δεν έχετε ακούσει ποτέ, μαζί με την ερμηνεία τους:
•Αναζυγιώ: σκέφτομαι προσεκτικά πριν πάρω μια απόφαση.
•Δριμώνω: καθιστώ κάτι δριμύ ή δυναμώνω κάποιον.
•Θεοδιάολος: κάποιος που ενσωματώνει τον Θεό και τον διάβολο μαζί.
•Κουμάσι: ορνιθώνας, κοτέτσι, πιθανόν από το τούρκικο kümes.
•Λογάρι: κρυμμένος θησαυρός.
•Ξαγορεύω: αποκαλύπτω τις εσώτερες σκέψεις μου σε κάποιον.
•Ουρανοκάντηλο: το καντήλι του ουρανού, δηλαδή το άστρο.
•Πρόγκα: Θορυβώδης αποδοκιμασία, έντονος χλευασμός, πιθανόν από το σλάβικο poroga.
•Στρατοκόπος: άνθρωπος που διατρέχει μεγάλη απόσταση με τα πόδια, οδοιπόρος.
•Φυρόμυαλος: αυτός που έχει χάσει το μυαλό του, ο ανόητος.
«Να σκαρφαλώνεις βουνά, να πεινάς, να διψάς, να ’σαι κατάκοπος, και ξαφνικά να τα ξεχνάς όλα, γιατί αντάμωσες ένα βοσκό και σε φίλεψε μια άγνωστη περίλαμπρη λέξη».
