Οι εικόνες από τους πλημμυρισμένους δρόμους της Έγκωμης επαναφέρουν ένα ζήτημα που δεν είναι καινούργιο για την περιοχή. Ο Κλήμος, ένα υδατόρεμα που διασχίζει τη δυτική Λευκωσία, βρίσκεται εδώ και δεκαετίες μέσα σε έναν πυκνά δομημένο αστικό ιστό, με σπίτια, δρόμους και άλλες υποδομές να έχουν αναπτυχθεί γύρω από την κοίτη του.
Το ερώτημα που προκύπτει κάθε φορά που η βροχή είναι έντονη είναι κατά πόσο η σημερινή διαμόρφωση της περιοχής μπορεί να διαχειριστεί μεγάλους όγκους νερού και, κυρίως, ποιος είναι ο βαθμός προστασίας των κατοίκων. Ο Κλήμος είναι παραπόταμος του Πεδιαίου και περνά από τη Μακεδονίτισσα, την Έγκωμη και τον Άγιο Δομέτιο. Το μήκος του αναφέρεται στα κρατικά έγγραφα περίπου στα 5,4 χιλιόμετρα, ενώ σε μεταγενέστερη περιβαλλοντική μελέτη καταγράφεται συνολικό μήκος περίπου 5,7 χιλιομέτρων.
Σήμερα, μεγάλο μέρος της διαδρομής του βρίσκεται μέσα σε πλήρως αστικοποιημένη περιοχή. Το στοιχείο που έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Κλήμου είναι ότι η κοίτη του δεν παραμένει ανοικτή σε όλο το μήκος της. Στα επίσημα έγγραφα του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων καταγράφονται τμήματα της κοίτης που έχουν καλυφθεί, μεταξύ άλλων στην περιοχή της Έγκωμης και προς τη Βιομηχανική Περιοχή Αγίου Δομετίου. Άλλα τμήματα παραμένουν ανοικτά, αλλά έχουν διαμορφωθεί με σκυρόδεμα.
Η κάλυψη της κοίτης αποτελεί ένα από τα σημεία που εξετάζονται στον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των πλημμυρών. Και αυτό γιατί, όταν το νερό περνά από ένα κλειστό τμήμα, η ροή εξαρτάται από τη χωρητικότητα του συγκεκριμένου αγωγού και από την ικανότητα του συστήματος να δεχθεί τον όγκο του νερού που φτάνει σε αυτό. Στο προκαταρκτικό σχέδιο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων καταγράφεται ως βασικός μηχανισμός πλημμύρας στον Κλήμο η υπερχείλιση που μπορεί να προκύψει από μειωμένη παροχετευτικότητα στις εισόδους των κλειστών τμημάτων.
Σε περίπτωση που το νερό δεν μπορεί να διοχετευθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα, η ροή μπορεί να βγει στην επιφάνεια και να κινηθεί μέσω του οδικού δικτύου.
Οι πλημμύρες στην περιοχή δεν αποτελούν κάτι που εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια. Σε κρατική διαβούλευση για τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας καταγράφεται, μεταξύ άλλων, πλημμυρικό επεισόδιο στον Κλήμο στις 20 Σεπτεμβρίου 2015. Στη συγκεκριμένη διαδικασία κάτοικοι της Έγκωμης είχαν θέσει ζητήματα που αφορούσαν την απορροή των ομβρίων υδάτων, τα φρεάτια και την ικανότητα του δικτύου να διαχειριστεί μεγάλες ποσότητες νερού.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την κοίτη του ποταμού. Στην πράξη εμπλέκονται ο Κλήμος, τα κλειστά τμήματα της κοίτης, το δίκτυο ομβρίων, οι δρόμοι και η γενικότερη μορφή της περιοχής. Όταν ένα από αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να ανταποκριθεί στον όγκο του νερού, η πίεση μεταφέρεται στα υπόλοιπα. Το ζήτημα της κάλυψης του Κλήμου είχε απασχολήσει και την Πολιτεία.
Το 2017 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Υπουργείο Εσωτερικών για τον Κλήμο και τα αντιπλημμυρικά έργα στην Έγκωμη, με τη συμμετοχή αρμόδιων υπουργών, του Δήμου Έγκωμης, του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων και του ΕΤΕΚ.
Η απόφαση που λήφθηκε ήταν να μην προχωρήσει η περαιτέρω κάλυψη του ποταμού και το σχετικό κονδύλι να αξιοποιηθεί για αντιπλημμυρικό σχεδιασμό. Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς δείχνει ότι η περαιτέρω κάλυψη της κοίτης δεν θεωρήθηκε λύση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχαν ήδη καταγραφεί. Το πιο σημαντικό ίσως στοιχείο βρίσκεται στα ίδια τα σχέδια διαχείρισης πλημμυρικού κινδύνου. Ο Κλήμος και η ευρύτερη περιοχή της Έγκωμης και του Αγίου Δομετίου έχουν αναγνωριστεί ως περιοχή δυνητικά σημαντικού κινδύνου πλημμύρας.
Στο προκαταρκτικό σχέδιο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων αναφέρεται ότι ο υφιστάμενος βαθμός προστασίας έναντι πλημμύρας ήταν μικρότερος από την πλημμύρα 20ετούς περιόδου επαναφοράς σχεδόν σε όλο το εξεταζόμενο μήκος. Το ίδιο έγγραφο επισημαίνει ότι η πυκνή δόμηση και η ύπαρξη κλειστών τμημάτων της κοίτης περιορίζουν τις δυνατότητες για μεγάλες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά τον βαθμό προστασίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κατοικία κοντά στον Κλήμο κινδυνεύει να πλημμυρίσει.
Σημαίνει όμως ότι η περιοχή έχει αναγνωρισμένο πλημμυρικό κίνδυνο και ότι η διαχείρισή του αποτελεί διαχρονικό ζήτημα για τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το θέμα δεν έχει μείνει εκτός των νεότερων σχεδιασμών. Στη στρατηγική μελέτη για τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας περιλαμβάνεται ειδικό μέτρο για τον Κλήμο που αφορά τη μελέτη και τον σχεδιασμό αντιπλημμυρικών έργων. Παράλληλα, προβλέπεται η υιοθέτηση πολεοδομικής ζώνης περιορισμού μέσα στο πλημμυρικό πεδίο των 20 ετών, μέχρι να υλοποιηθούν τα προβλεπόμενα αντιπλημμυρικά έργα. Το γεγονός ότι περιλαμβάνονται συγκεκριμένες δράσεις για τον Κλήμο στα σχέδια διαχείρισης δείχνει ότι ο κίνδυνος δεν θεωρείται ζήτημα του παρελθόντος.
Οι εικόνες από την Έγκωμη επαναφέρουν, ουσιαστικά, ένα παλιό πρόβλημα με νέα ένταση. Πόσα από τα έργα που είχαν σχεδιαστεί έχουν μέχρι σήμερα ολοκληρωθεί; Ποια είναι η σημερινή κατάσταση των κλειστών τμημάτων της κοίτης; Έχει αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της μειωμένης παροχετευτικότητας στις εισόδους τους; Ποια είναι η σημερινή δυνατότητα του συστήματος να διαχειριστεί ένα έντονο και σύντομο επεισόδιο βροχόπτωσης; Και ποιοι δρόμοι και ποιες περιοχές εξακολουθούν να βρίσκονται μέσα στις ζώνες πλημμυρικού κινδύνου;
Οι εικόνες στους δρόμους της Έγκωμης είναι η υπενθύμιση ενός προβλήματος που οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν καταγράψει εδώ και χρόνια και το οποίο εξακολουθεί να απαιτεί λύσεις.
Αυτές είναι οι απαντήσεις που έχουν σημασία για τους κατοίκους. Γιατί ο Κλήμος δεν δημιουργήθηκε μαζί με την πόλη. Υπήρχε πριν από τους δρόμους και τις οικοδομές που αναπτύχθηκαν γύρω του. Σήμερα ένα σημαντικό μέρος της διαδρομής του βρίσκεται μέσα σε ένα περιβάλλον όπου ο ελεύθερος χώρος για το νερό είναι περιορισμένος. Και όταν ο όγκος του νερού ξεπεράσει τις δυνατότητες της κοίτης και των αντιπλημμυρικών υποδομών, το νερό αναζητά διέξοδο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
