Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ δίνει για το 2024 τον τελευταίο διαθέσιμο αριθμό, αλλά ταυτόχρονα δείχνει τα όρια της καταγραφής. Στους 225 ανέρχεται ο αριθμός των ανθρώπων που καταγράφηκαν ως άστεγοι στην Κύπρο το 2024, σύμφωνα με τη νέα διεθνή έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί περίπου στο 0,02% του πληθυσμού. Δεν σημαίνει όμως ότι η Κύπρος έχει συνολικά 225 ανθρώπους χωρίς σπίτι. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της έκθεσης. Ο ΟΟΣΑ εξηγεί ότι τα 225 άτομα προκύπτουν από την καταγραφή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και αφορούν ανθρώπους που πέρασαν από τις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Πρόκειται, δηλαδή, για καταγραφή που γίνεται μέσα από το σύστημα κοινωνικής στήριξης και όχι για μια απογραφή όλων των ανθρώπων που δεν έχουν σταθερή κατοικία.
Για να γίνει πιο κατανοητό, ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε καταφύγιο ή σε κατάλυμα για άστεγους μπορεί να καταγραφεί. Ένας άλλος άνθρωπος, όμως, που έχασε το σπίτι του και κοιμάται στο αυτοκίνητό του, σε μια σκηνή ή σε δημόσιο χώρο, δεν περιλαμβάνεται στην ίδια μέτρηση. Το ίδιο ισχύει για κάποιον που δεν έχει δική του κατοικία και μένει προσωρινά στον καναπέ ενός φίλου ή συγγενή.
Αυτές οι περιπτώσεις αναγνωρίζονται από την ευρωπαϊκή τυπολογία ETHOS Light, η οποία χρησιμοποιείται για την καταγραφή διαφορετικών μορφών αστεγίας και στεγαστικού αποκλεισμού. Στην περίπτωση της Κύπρου, όμως, η εθνική καταγραφή καλύπτει μόνο δύο από τις έξι βασικές κατηγορίες της συγκεκριμένης τυπολογίας. Στην μέτρηση περιλαμβάνονται άνθρωποι που βρίσκονται σε έκτακτη στέγαση ή καταφύγια ή άνθρωποι που φιλοξενούνται σε καταλύματα για άστεγους, όπως ξενώνες και αντίστοιχες δομές. Στην εθνική μέτρηση δεν περιλαμβάνονται οι άνθρωποι που ζουν στον δρόμο ή σε δημόσιους χώρους, άνθρωποι που βρίσκονται σε ιδρύματα, άνθρωποι που ζουν σε αυτοκίνητα, τροχόσπιτα, σκηνές ή άλλους μη συμβατικούς χώρους, άνθρωποι που μένουν προσωρινά σε σπίτια συγγενών ή φίλων, επειδή δεν έχουν δική τους κατοικία.
Με απλά λόγια, λοιπόν, τα 225 άτομα είναι ο αριθμός που μπόρεσε να καταγράψει το συγκεκριμένο σύστημα και όχι ένας πλήρης αριθμός όλων των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν αστεγία στην Κύπρο.
Η έκθεση του ΟΟΣΑ καταγράφει σημαντικές μεταβολές από χρονιά σε χρονιά. Το 2017 είχαν καταγραφεί 129 άνθρωποι. Το 2020 ήταν 284, το 2021 έφτασαν τους 325, ενώ το 2022 μειώθηκαν στους 206. Το 2023 καταγράφηκε η υψηλότερη τιμή της συγκεκριμένης σειράς, με 383 άτομα, για να ακολουθήσει το 2024 η πτώση στις 225 καταγραφές. Η εικόνα των καταγεγραμμένων περιστατικών παρουσιάζει διακυμάνσεις τα τελευταία χρόνια. Το 2017 καταγράφηκαν 129 άτομα, ενώ το 2020 ο αριθμός αυξήθηκε στους 284 και το 2021 έφτασε τα 325. Το 2022 μειώθηκε στις 206 καταγραφές, για να ανέλθει το 2023 στις 383, που αποτελεί και την υψηλότερη τιμή της συγκεκριμένης σειράς. Το 2024 οι καταγραφές μειώθηκαν ξανά, φτάνοντας τις 225.
Η μείωση από τις 383 καταγραφές του 2023 στις 225 του 2024 είναι περίπου 41%.
Ωστόσο, αυτή η μείωση αφορά τον αριθμό των ανθρώπων που καταγράφηκαν από το συγκεκριμένο σύστημα. Δεν μπορεί να σημαίνει αυτομάτως ότι μειώθηκε κατά 41% και ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που βιώνουν αστεγία στην Κύπρο, αφού η μέτρηση δεν καλύπτει όλες τις μορφές αστεγίας.
Ένας από τους λόγους είναι ότι η Κύπρος δεν έχει επίσημο στατιστικό ορισμό της αστεγίας, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Παράλληλα, δεν υπάρχει ειδική νομική υποχρέωση για τη συλλογή στοιχείων σχετικά με την αστεγία και δεν υπάρχει εθνική στρατηγική ειδικά για την αντιμετώπισή της. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κοινωνικές υπηρεσίες ή μέτρα στήριξης. Σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο εθνικό σύστημα που να καταγράφει με τον ίδιο τρόπο όλες τις διαφορετικές μορφές αστεγίας. Η ίδια η έκθεση αναφέρει ότι τα στοιχεία συλλέγονται από το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, μέσω των κοινωνικών υπηρεσιών, και ότι η συγκεκριμένη καταγραφή δεν πραγματοποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ETHOS Light δεν περιορίζει την αστεγία μόνο στους ανθρώπους που κοιμούνται σε παγκάκια ή πεζοδρόμια. Περιλαμβάνει διαφορετικές καταστάσεις, από την πλήρη έλλειψη στέγης μέχρι την προσωρινή διαμονή σε καταφύγια ή σε σπίτια άλλων ανθρώπων επειδή κάποιος δεν έχει δική του κατοικία. Έτσι, μπορεί να υπάρχει ένας άνθρωπος που δεν φαίνεται ως άστεγος στον δρόμο, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχει δικό του σπίτι και δεν γνωρίζει πού θα μένει την επόμενη εβδομάδα.
Αυτές οι περιπτώσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να καταγραφούν. Και τι σημαίνουν όλα αυτά για την Κύπρο; Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ δεν λέει ότι στην Κύπρο υπάρχουν περισσότεροι από 225 άστεγοι και δεν δίνει κάποιον άλλο συνολικό αριθμό. Δείχνει όμως κάτι πολύ συγκεκριμένο. Το 2024 καταγράφηκαν 225 άνθρωποι μέσω του υφιστάμενου συστήματος κοινωνικών υπηρεσιών, ενώ τέσσερις από τις έξι βασικές κατηγορίες της ευρωπαϊκής τυπολογίας δεν περιλαμβάνονται στην εθνική μέτρηση.
Επομένως, ο αριθμός 225 πρέπει να διαβάζεται με προσοχή. Δεν είναι απογραφή όλων των ανθρώπων χωρίς κατοικία στην Κύπρο. Είναι ο αριθμός που προέκυψε από τον τρόπο με τον οποίο σήμερα καταγράφεται η αστεγία στη χώρα.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο της διεθνούς έκθεσης, δεν δείχνει μόνο πόσους καταγράψαμε, αλλά και πόσο δύσκολο είναι ακόμη να γνωρίζουμε πόσοι άνθρωποι βρίσκονται πραγματικά σε κατάσταση αστεγίας ή στεγαστικού αποκλεισμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
