ΑΘΩΟΣ ‘Η ΠΑΡΑΝΟΜΟΣ: Ο έρωτας στην εφηβεία με τα μάτια ανοιχτά-Πού τελειώνει η συναίνεση και πού ξεκινά ο νόμος

Στην καθημερινότητά τους, οι έφηβοι δημιουργούν σχέσεις και συναισθηματικούς δεσμούς πολύ νωρίτερα απ’ όσο υπολογίζουν οι περισσότεροι γονείς. Πολλά 15χρονα κορίτσια συνάπτουν σχέσεις με 18χρονους ή 19χρονους, με πλήρη γνώση και – πολλές φορές – αποδοχή από την οικογένεια. Όταν, όμως, μπαίνουν στο προσκήνιο οι νόμοι, η πραγματικότητα αλλάζει. Πού αρχίζει η συναίνεση και πού τελειώνει η ευθύνη; Ποιος προστατεύει ποιον – και πότε η σχέση περνά τη γραμμή της νομικής παραβίασης;

Στην Κύπρο, η ηλικία συναίνεσης – δηλαδή η ελάχιστη ηλικία στην οποία ένα άτομο μπορεί νομικά να συναινέσει σε σεξουαλική επαφή – είναι τα 17 έτη . Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν ένας/μία ανήλικος/η συναινέσει, ο ενήλικος που έχει σεξουαλική επαφή μαζί του/της διαπράττει ποινικό αδίκημα. Ο νόμος δεν ενδιαφέρεται για το αν η σχέση είναι «σοβαρή», «συναινετική» ή «γνωστή στην οικογένεια».

Σκοπός του είναι να προστατεύσει τον ανήλικο από εκμετάλλευση, καθώς θεωρείται ότι μέχρι τα 17, το άτομο δεν έχει την απαραίτητη συναισθηματική και ψυχολογική ωριμότητα για τέτοιες αποφάσεις. Στην πράξη, η εφαρμογή του νόμου εξαρτάται από την καταγγελία. Δηλαδή, αν δεν υπάρξει καταγγελία, μια τέτοια σχέση ενδέχεται να παραμείνει άγνωστη για τις αρχές. Όμως, αν ποτέ φτάσει στα χέρια της αστυνομίας ή σε καταγγελία από συγγενή ή τρίτο άτομο, η υπόθεση ενεργοποιεί αυτόματα τις νομικές διαδικασίες, ανεξαρτήτως γνώμης των γονέων.

Η ηλικία συναίνεσης διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ορισμένες χώρες εφαρμόζουν ρήτρες που λαμβάνουν υπόψη τη μικρή διαφορά ηλικίας, όπως:

Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι η συναίνεση από τον ανήλικο ή η γνώση των γονιών του δεν αρκούν για να καταστήσουν τη σχέση νόμιμη, εφόσον δεν πληρούνται οι ηλικιακοί όροι που ορίζει η κάθε νομοθεσία.Το θέμα δεν είναι μόνο νομικό – είναι και ηθικό, παιδαγωγικό και κοινωνικό. Οι γονείς οφείλουν να γνωρίζουν τι λέει ο νόμος, όχι για να καταδικάσουν, αλλά για να προστατεύσουν τα παιδιά τους από πιθανούς κινδύνους ή νομικές περιπέτειες. Μια απλή συναίνεση ή κατανόηση της σχέσης μπορεί να εκληφθεί από το νόμο ως αμέλεια εποπτείας ή και συνενοχή, αν προκύψει θέμα κακοποίησης.

Οι γονείς οφείλουν να ενημερώνονται, να παραμένουν σε εγρήγορση και να πλαισιώνουν τον έρωτα των παιδιών τους με ασφάλεια και υπευθυνότητα – όχι να τον απαγορεύουν. Παρακολουθούν τις σχέσεις των εφήβων, συνομιλούν μαζί τους, χτίζουν εμπιστοσύνη και θέτουν σαφή όρια όταν χρειάζεται. Ταυτόχρονα, οι ίδιοι οι νέοι – αγόρια και κορίτσια – μαθαίνουν τι επιτρέπει και τι απαγορεύει ο νόμος, διαχειρίζονται τις επιλογές τους με ωριμότητα και σεβασμό και προστατεύουν τον εαυτό τους από την εκμετάλλευση.

Ο έρωτας, άλλωστε, γεννιέται φυσικά στην εφηβεία. Οι νέοι δημιουργούν σχέσεις, αναζητούν την εγγύτητα, βιώνουν έντονες στιγμές με ενθουσιασμό και περιέργεια. Αυτό που διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα είναι το πώς το κάθε νομικό σύστημα αντιμετωπίζει τις σχέσεις με ηλικιακή διαφορά – και κυρίως όταν ο ένας από τους δύο δεν έχει φτάσει την ηλικία συναίνεσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο νόμος παρεμβαίνει για να προστατεύσει τους ανήλικους, ακόμα και αν οι ίδιοι θεωρούν πως λειτουργούν από επιλογή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: