Για τη νέα αποκατάσταση του «The Devils» του Κεν Ράσελ χρησιμοποιήθηκαν το αρχικό αρνητικό της κάμερας και μαγνητικό υλικό ήχου 35 χιλιοστών. Η ταινία του 1971 αποκαταστάθηκε σε 4K, δηλαδή σε ψηφιακή εικόνα υψηλής ανάλυσης, χάρη σε υλικά που διατηρήθηκαν για δεκαετίες.
Το φιλμ φθείρεται, ο ήχος χρειάζεται ξεχωριστή φροντίδα και η μεταφορά σε ψηφιακή μορφή δεν καταργεί την ανάγκη φύλαξης των πρωτοτύπων. Για να μπορεί μια ταινία να προβληθεί ξανά, χρειάζεται πρώτα να έχει σωθεί το υλικό της. Το κινηματογραφικό φιλμ έχει εικόνες καταγραμμένες πάνω σε μια φυσική βάση. Διαφορετικές βάσεις έχουν διαφορετικές ανάγκες και κινδύνους. Το νιτρικό φιλμ, που χρησιμοποιήθηκε ευρέως στην πρώιμη ιστορία του κινηματογράφου, είναι ιδιαίτερα εύφλεκτο. Η φύλαξή του απαιτεί ειδικές εγκαταστάσεις και μέτρα ασφαλείας.
Το οξικό φιλμ αντιμετωπίζει άλλο πρόβλημα: μπορεί να υποστεί χημική αποσύνθεση που συνδέεται με τη χαρακτηριστική μυρωδιά ξιδιού. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να συνοδεύεται από συρρίκνωση και παραμόρφωση, με συνέπειες τόσο για την εικόνα όσο και για τη δυνατότητα χειρισμού του.
Γι’ αυτό ένα αρχείο δεν συγκεντρώνει απλώς κουτιά σε μια αποθήκη. Ελέγχει την κατάσταση του υλικού, το ταξινομεί και ρυθμίζει τις συνθήκες φύλαξης. Η χαμηλή θερμοκρασία και η ελεγχόμενη υγρασία χρησιμοποιούνται για να περιοριστεί η φθορά, με διαφορετικές απαιτήσεις ανάλογα με το είδος του υλικού.
Από ποιο αντίγραφο ξεκινά η αποκατάσταση
Πριν γίνει η ψηφιακή επεξεργασία, χρειάζεται να βρεθούν και να εξεταστούν τα διαθέσιμα στοιχεία της ταινίας. Το αρχικό αρνητικό, ένα μεταγενέστερο αντίγραφο προβολής και ένα ξεχωριστό ηχητικό υλικό δεν περιέχουν απαραίτητα την ίδια πληροφορία ούτε έχουν διατηρηθεί στην ίδια κατάσταση.
Η επιλογή της κατάλληλης βάσης επηρεάζει το αποτέλεσμα. Μια γρατσουνιά, ένα χαμένο καρέ ή μια φθορά στον ήχο χρειάζονται αξιολόγηση. Η τεχνική δυνατότητα να καθαριστεί μια εικόνα δεν σημαίνει ότι κάθε ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πρέπει να εξαφανιστεί. Η φωτογραφία, το φιλμ και η εποχή της παραγωγής αποτελούν μέρος της όψης της ταινίας.
Και το ψηφιακό αρχείο χρειάζεται φροντίδα
Η ψηφιοποίηση επιτρέπει την προβολή και την επεξεργασία χωρίς να περνά συνεχώς το ευαίσθητο πρωτότυπο από μηχανήματα. Δημιουργεί όμως ένα ακόμη αντικείμενο που πρέπει να συντηρηθεί: αρχεία, αποθηκευτικά μέσα και τεχνικές πληροφορίες για την ανάγνωσή τους.
Τα αντίγραφα ασφαλείας, ο έλεγχος της ακεραιότητας των αρχείων και η μεταφορά σε νεότερα μέσα ανήκουν στη συνεχή δουλειά της διατήρησης. Ενα ψηφιακό αρχείο που έμεινε ξεχασμένο σε έναν παλιό δίσκο δεν είναι αυτομάτως προσβάσιμο για πάντα. Παράλληλα, το πρωτότυπο φιλμ εξακολουθεί να φυλάσσεται, ώστε να παραμένει διαθέσιμο για έρευνα και μελλοντικές εργασίες.
