Το σημερινό τριώροφο κτίσμα χρονολογείται στον 15ο αιώνα, ενώ η ιστορία του κάστρου ξεκινά νωρίτερα. Η περιοχή παραχωρήθηκε στους Ιωαννίτες Ιππότες το 1210 και συνδέθηκε με την οργάνωση της περιουσίας και της διοίκησής τους στην Κύπρο. Η συμπαγής εξωτερική μορφή του κάστρου δεν αφήνει αμέσως να φανεί πώς χρησιμοποιούνταν το εσωτερικό του. Οι όροφοι εξυπηρετούσαν διαφορετικές ανάγκες, από την αποθήκευση μέχρι τη διαμονή. Η θέση της εισόδου και οι ελεγχόμενες προσβάσεις αποτελούσαν μέρος της προστασίας του κτιρίου. Η ανακατασκευή του 15ου αιώνα συνδέεται με τον Λουί ντε Μανιάκ, μεγάλο διοικητή των Ιωαννιτών.

Στην εξωτερική όψη σώζονται οικόσημα που παραπέμπουν σε πρόσωπα και εξουσίες της εποχής. Αυτές οι λεπτομέρειες δίνουν ονόματα και ιστορικό πλαίσιο σε έναν πύργο που από μακριά φαίνεται κυρίως ως ένας ενιαίος πέτρινος όγκος. Στο εσωτερικό, η κλίμακα των χώρων και η διαδοχή των επιπέδων βοηθούν να καταλάβει κανείς ότι πρόκειται και για κατοικία. Το κάστρο έπρεπε να υποστηρίζει καθημερινές λειτουργίες, μαζί με την ανάγκη ελέγχου και άμυνας.

Η ζάχαρη δίπλα στα τείχη

Ανατολικά του κάστρου βρίσκονται τα κατάλοιπα εγκατάστασης παραγωγής ζάχαρης, η οποία ανάγεται στον 14ο αιώνα. Το μακρόστενο, θολοσκέπαστο κτίσμα αποτελεί βασικό στοιχείο αυτού του συνόλου. Μια επιγραφή καταγράφει επισκευή του το 1591, επί Μουράτ Πασά. Η παρουσία του αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διαβάζεται ο χώρος. Ο πύργος συνδέεται με την εξουσία και την κατοικία, ενώ οι γειτονικές εγκαταστάσεις φέρνουν στο προσκήνιο την καλλιέργεια και τη μεταποίηση. Η μεσαιωνική ιστορία του Κολοσσίου περιλαμβάνει επομένως και εργασία, παραγωγή και διαχείριση πόρων.

Αξίζει να παρατηρήσεις χωριστά τα δύο κτίσματα: το ύψος και τη συμπαγή μορφή του πύργου, έπειτα το μήκος και τη διάταξη του χώρου της ζάχαρης. Η σύγκριση βοηθά να διακριθούν οι διαφορετικές χρήσεις τους, χωρίς να χαθούν μέσα στη γενική εικόνα ενός αρχαιολογικού χώρου.

Το χειμερινό ωράριο είναι καθημερινά 08:30–17:00 και η είσοδος κοστίζει 2,50 ευρώ. Το ωράριο αυτό ισχύει από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 15 Απριλίου. Η απογευματινή επίσκεψη χρειάζεται έτσι να αρχίζει αρκετά πριν από τις πέντε, ώστε να υπάρχει χρόνος για τον χώρο.

Το κάστρο δεν είναι προσβάσιμο σε άτομα που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Η κατακόρυφη διαδρομή και οι σκάλες αποτελούν ουσιαστικό περιορισμό για όποιον σχεδιάζει να δει το εσωτερικό.