Στο Αλμπερομπέλο της νότιας Ιταλίας, οι κωνικές πέτρινες στέγες δεν αποτελούν σκηνικό που κατασκευάστηκε για τους επισκέπτες. Σκεπάζουν τα trulli (τρούλι), κτίσματα μιας παλιάς παράδοσης της Απουλίας, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως κατοικίες, αποθήκες και καταφύγια στα χωράφια.
Περισσότερα από 1.500 τέτοια κτίσματα συγκεντρώνονται στην πόλη. Οι χαρακτηριστικές συνοικίες τους εντάχθηκαν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1996 και εξακολουθούν να περιλαμβάνουν κατοικημένα σπίτια. Η καθημερινή χρήση τους είναι μέρος της ιστορίας που διατηρείται.
Πέτρα που στηρίζεται πάνω στην πέτρα
Η κατασκευή βασίζεται στην ξερολιθιά, δηλαδή στη συναρμογή της πέτρας χωρίς συνδετικό κονίαμα. Το υλικό προερχόταν από την περιοχή: ασβεστόλιθος που βρισκόταν στα χωράφια ή έβγαινε κατά τις εκσκαφές για τις δεξαμενές κάτω από τα κτίσματα.
Οι τοίχοι έχουν δύο εξωτερικές στρώσεις και γέμισμα στο εσωτερικό. Πάνω τους, οι πέτρινες πλάκες της στέγης τοποθετούνται σε διαδοχικές σειρές, οι οποίες πλησιάζουν σταδιακά προς το κέντρο. Ετσι σχηματίζεται η κορυφή που κάνει τα trulli αναγνωρίσιμα από μακριά.
Το λευκό των ασβεστωμένων τοίχων και το γκρίζο των στεγών ξεχωρίζουν την κατοικία από την κάλυψή της. Σε μια κοντινή παρατήρηση, όμως, φαίνεται η κοινή λογική τους: το σχήμα προκύπτει από το υλικό και από τον τρόπο που αυτό μπορεί να σταθεί στη θέση του.
Δύο συνοικίες με διαφορετική καθημερινότητα
Το Rione Monti συγκεντρώνει μεγάλο μέρος της τουριστικής κίνησης, με καταστήματα και διαδρομές ανάμεσα στα κτίσματα. Η Aia Piccola έχει πιο έντονο οικιστικό χαρακτήρα. Η διάκριση έχει σημασία για όποιον περπατά στην περιοχή, επειδή δεν είναι κάθε πόρτα είσοδος σε επισκέψιμο χώρο.
Τα trulli δεν έχουν όλα ίδια διάταξη. Μικρές μονάδες μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους και να σχηματίζουν μεγαλύτερο σύνολο. Η επανάληψη των κώνων πάνω από ένα κτίσμα μπορεί έτσι να αντιστοιχεί σε περισσότερους επιμέρους χώρους.
Στο Museo del Territorio, το σύνολο της Casa Pezzolla περιλαμβάνει δεκαπέντε συνδεδεμένους κώνους. Η οργάνωση αυτή βοηθά να γίνει κατανοητό πώς μια βασική κατασκευαστική μονάδα μπορούσε να προσαρμοστεί σε διαφορετικές ανάγκες κατοίκησης.
Ο Trullo Sovrano, αντίστοιχα, ξεχωρίζει για τους δύο ορόφους του. Είναι ένα παράδειγμα που διαφέρει από τη χαμηλή μορφή με την οποία συνδέουμε συνήθως αυτή την αρχιτεκτονική και δείχνει ότι η παράδοση δεν περιορίστηκε σε ένα απολύτως σταθερό σχέδιο.
