Λέμε συχνά για κάποιον: «κατά βάθος, είναι καλός άνθρωπος». Μα σε ποιο βάθος, τελικά, βρίσκεται αυτή η καλοσύνη; Και γιατί χρειάζεται να τη σκάψεις για να τη βρεις; Σε έναν κόσμο όπου τα αυτονόητα δεν είναι πια δεδομένα, η έννοια του «καλού ανθρώπου» έχει μπει σε ερωτηματικό. Όλοι κάνουμε λάθη – κι αυτό είναι απολύτως ανθρώπινο.
Το ζήτημα όμως δεν είναι η τελειότητα. Είναι το πώς φέρεσαι στους άλλους: Αν μειώνεις, χλευάζεις, ή κρίνεις χωρίς να γνωρίζεις. Αν λειτουργείς με ενσυναίσθηση ή αν φοράς το προσωπικό σου συμφέρον ως γυαλιά. Σε μια κοινωνία που αλλάζει ριζικά όπου ο ανταγωνισμός, η ταχύτητα και η ατομικότητα συχνά κυριαρχούν, το ερώτημα επανέρχεται επίμονα: ποιος είναι τελικά ο καλός άνθρωπος;
ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΠΕΛΕΚΑΝΟΥ
Στην πράξη, καλός άνθρωπος θεωρείται εκείνος που λειτουργεί με ενσυναίσθηση, συνέπεια και σεβασμό προς τους άλλους, χωρίς να επιδιώκει προσωπικό όφελος. Δεν έχει να κάνει με εντυπωσιακές πράξεις, αλλά με τη στάση ζωής. Σύμφωνα με κοινωνιολόγους, ο καλός άνθρωπος δεν ορίζεται από μία πράξη, αλλά από μια διαρκή επιλογή: να μην αδικεί, να βοηθά όταν μπορεί, να φέρεται με δικαιοσύνη, να μην σιωπά μπροστά στην αδικία. Πρόκειται για χαρακτηριστικά που δεν εξαρτώνται από τη μόρφωση, την οικονομική κατάσταση ή τη θρησκεία κάποιου.
«Σε μια μικρή κοινωνία όπως η κυπριακή, η έννοια του καλού ανθρώπου διατηρεί ακόμα βάρος», σημειώνει ψυχολόγος που εργάζεται σε δημόσια υπηρεσία. «Υπάρχουν άνθρωποι που στηρίζουν χωρίς να φαίνονται, που παρεμβαίνουν διακριτικά όταν χρειάζεται, που κρατούν το ήθος χωρίς να το διαφημίζουν». Οι «καλοί άνθρωποι» υπάρχουν. Συχνά, είναι εκείνοι που κάνουν σωστά τη δουλειά τους, που σέβονται τον πελάτη, τον πολίτη, τον άγνωστο.
Οι «καλοί άνθρωποι» υπάρχουν. Συχνά, είναι εκείνοι που κάνουν σωστά τη δουλειά τους, που σέβονται τον πελάτη, τον πολίτη, τον άγνωστο.
Είναι ο καθηγητής που ενθαρρύνει ένα παιδί, ο οδηγός που σταματά για να περάσει πεζός, ο υπάλληλος που εξυπηρετεί ανθρώπινα. Το ερώτημα δεν είναι τόσο ποιος είναι καλός, όσο αν έχει αξία να προσπαθεί κανείς να είναι. Και η απάντηση, όπως φαίνεται από την καθημερινότητα, είναι θετική. Όχι γιατί αλλάζει τον κόσμο, αλλά γιατί διαμορφώνει το κλίμα μέσα στο οποίο ζούμε. Η καλοσύνη δεν είναι αδυναμία, ούτε πολυτέλεια. Είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, ένδειξη κοινωνικής υγείας.
Όπου υπάρχει, μειώνεται η καχυποψία, ενισχύεται η εμπιστοσύνη και βελτιώνεται η ανθρώπινη επαφή. Στην καθημερινότητα, η καλοσύνη συχνά μπερδεύεται με την αφέλεια. «Μη γίνεσαι πολύ καλός, θα σε περάσουν για… μαλάκα», λέει η λαϊκή σοφία. Και δεν είναι αβάσιμη. Η συνεχής προσφορά, χωρίς όρια, καταντά στα μάτια κάποιων αυτονόητη. Κι όταν πάψεις να τη δίνεις, ξαφνικά γίνεσαι ο «κακός».
«Μη γίνεσαι πολύ καλός, θα σε περάσουν για… μαλάκα»
Το «είμαι καλός» δεν είναι πια προτέρημα – είναι ψηλά γράμματα για κάποιους. Είναι ότι είσαι ονειροπαρμένος σε μια κοινωνία που φθίνει. Είναι ρίσκο να εκτεθείς, να παρεξηγηθείς, να σε εκμεταλλευτούν. Αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να σταματήσουμε να είμαστε άνθρωποι. Σημαίνει ότι πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει καλοσύνη και πώς τη δείχνουμε. Καλοσύνη δεν είναι να λες «ναι» σε όλα. Δεν είναι να σπας κάθε σου όριο για χάρη των άλλων. Είναι να μπορείς να σταθείς με ευγένεια και συνέπεια, να μην αδικείς, να μην εκθέτεις, να φέρεσαι δίκαια. Να βοηθάς, αλλά να προστατεύεις και τον εαυτό σου. Και, κυρίως, να μην περιμένεις ανταλλάγματα. Δεν είναι εύκολο. Αλλά ίσως σε αυτή τη δύσκολη ισορροπία κρύβεται ο πραγματικός «καλός άνθρωπος» — όχι στο βάθος, αλλά στην πράξη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
