Από τα πρώτα μου βήματα στον χώρο της δημοσιογραφίας, γνώρισα τον Ανδρέα Μανώλη. Ήταν – και παραμένει – μια αυθεντική φυσιογνωμία, πράος και ευγενικός, ιδιαίτερα απέναντι στους νέους συναδέλφους. Παρότι γνωρίζει σε βάθος την τέχνη και την αποστολή του φωτορεπορτάζ, ποτέ δεν αρνήθηκε να προσφέρει τη βοήθειά του σε όσους ένιωθε ότι την είχαν πραγματικά ανάγκη. Η νέα παραγωγή του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) με τίτλο «Επ’ ώμου» αποτελεί μια συγκινητική και ανθρώπινη καταγραφή της πορείας, της ματιάς και της αποστολής του Ανδρέα Μανώλη.
Ο ίδιος, με σεμνότητα αλλά και ακλόνητη προσήλωση, καταφέρνει μέσα από τον φακό του να παγώσει τον χρόνο σε στιγμές που δεν πρέπει να ξεχαστούν. Οι εικόνες του λειτουργούν ως φορείς συλλογικής μνήμης, προσδίδοντας διάρκεια και υπόσταση σε γεγονότα που σημάδεψαν τον τόπο. Το «Επ’ ώμου» δεν είναι απλώς ένα ντοκιμαντέρ· είναι ένα ευλαβικό ευχαριστώ σε έναν επαγγελματία που στάθηκε κυριολεκτικά και μεταφορικά «επ’ ώμου» της ιστορίας, κρατώντας ζωντανό το βλέμμα της κοινωνίας.
Ο Ανδρέας Μανώλης ξεκίνησε τη διαδρομή του στον χώρο της δημοσιογραφικής φωτογραφίας το 1975, λίγο μετά τα τραγικά γεγονότα του ’74. Ήταν τότε που, όπως λέει ο ίδιος, ένιωσε την ανάγκη να καταγράψει με εικόνες όσα δεν έπρεπε να ξεχαστούν. Από την πρώτη του δουλειά σε εφημερίδα της Λευκωσίας, μέχρι τη μακρόχρονη συνεργασία του με τον «Φιλελεύθερο», υπήρξε ένας αυτόπτης μάρτυρας της κυπριακής ιστορίας. Κάθε φωτογραφία του είναι ένα τεκμήριο· μια καθημερινή στιγμή που μετατρέπεται σε ιστορική. Οι εικόνες του δεν ήταν ποτέ σκηνοθετημένες. Πάντα βρισκόταν εκεί — παρών και σιωπηλός. Επέλεγε να μη μιλά πολύ, να μη σχολιάζει. Άφηνε την φωτογραφία να μιλήσει από μόνο της.
Το ντοκιμαντέρ «Επ’ ώμου» ακολουθεί τη διαδρομή του Μανώλη με τρυφερότητα και σεβασμό. Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις και προσωπικές μαρτυρίες, αποκαλύπτεται όχι μόνο η επαγγελματική του αξία, αλλά και το ήθος του ως ανθρώπου. Αυθεντικός, πράος και πάντα ευγενικός, όπως τον θυμούνται συνάδελφοι και φίλοι. Η κάμερα εστιάζει όχι μόνο στις μεγάλες στιγμές —πολιτικές αλλαγές, πολέμους, φυσικές καταστροφές— αλλά και στις απλές, ανθρώπινες καθημερινότητες: ένα χαμόγελο ηλικιωμένου, μια πορεία μαθητών, μια ματιά πίσω από τα παρασκήνια της κοινωνικής ζωής του τόπου.
«Η φωτογραφία δεν είναι τέχνη για να την κορνιζάρεις. Είναι εργαλείο καταγραφής, είναι αλήθεια», τονίζει ο ίδιος ο Μανώλης. Με λόγια απλά, περιγράφει τη βαρύτητα που φέρει κάθε φωτορεπορτάζ. Δεν κυνηγά το εντυπωσιακό, αλλά το ουσιαστικό. Δεν φωτογραφίζει για να τραβήξει την προσοχή, αλλά για να καταγράψει ό,τι αλλιώς θα χανόταν. Σε μια εποχή που η πληροφορία ταξιδεύει γρήγορα και η εικόνα καταναλώνεται χωρίς περίσκεψη, το έργο του Μανώλη λειτουργεί σαν άγκυρα στην πραγματικότητα. Μας υπενθυμίζει ότι το να θυμόμαστε —ειδικά σε τόπους όπως η Κύπρος— είναι και ευθύνη, και ανάγκη.
Η παραγωγή «Επ’ ώμου» δεν είναι απλώς ένα αφιέρωμα σε έναν σπουδαίο φωτορεπόρτερ. Είναι ένας καθρέφτης που δείχνει πώς ένας άνθρωπος, με συνέπεια και διακριτικότητα, μπορεί να γράψει ιστορία χωρίς ποτέ να φανεί στο προσκήνιο. Και ίσως εκεί κρύβεται και η μεγαλύτερη του αξία.
Ο Ανδρέας Μανώλης, με τις εικόνες του, κράτησε ζωντανά όλα εκείνα που άλλοι προσπέρασαν. Και με το «Επ’ ώμου», η φωνή του γίνεται τώρα και δική μας. Ο ίδιος αναφέρει ότι δεν έχει τελειώσει η αποστολή του — κι αυτό είναι κάτι που, βαθιά μέσα μας, δεν θέλουμε ούτε κι εμείς.Η σχέση μας με κάποιους ανθρώπους δεν μετριέται σε καφέδες ή παρέες — αλλά σε σιωπηλές στιγμές βαθιάς εκτίμησης. Έτσι είναι κι ο Ανδρέας Μανώλης. Μια σιωπηλή παρουσία με δυνατό αποτύπωμα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
